Chłodzenie powietrzem, jest obecne w naszych komputerach od samego początku ich istnienia. Ewoluowało od prostego małego radiatora z czasów 386. Ich wielkość i zaawansowanie rosło wraz z mocą jednostek obliczeniowych, do radiatorów dodano wentylatory, stale zwiększając ich powierzchnię. Dziś do dyspozycji mamy bardzo szeroką gamę coolerów o rozmaitych kształtach, kolorach i wydajności. Możemy je także podzielić na dwie grupy: Gotowych zestawów wraz z wentylatorem, oraz samych radiatorów. W drugim wypadku użytkownik sam może wybrać jednostkę wentylującą radiator.
Dziś zajmiemy się najwyższą półką w segmencie radiatorów, produktami firmy Thermalright - znanej przede wszystkim fanom overclockingu, z bardzo dobrych i wydajnych produktów. W naszej redakcji znalazły się trzy najnowsze modele : XP90, XP90C i XP 120. Czy są równie dobre jak poprzednicy, i czy warto używać ich zamiast "Standardowych" zestawów ? O tym przekonacie się czytając recenzje.

XP-90 - Opakowanie i zestaw
Zaczniemy jak zwykle od opisu opakowania w którym dostajemy produkt. I tutaj niespodzianka, zamiast kolorowego opakowania pełnego zdjęć i grafiki, otrzymujemy brązowe tekturowe pudełko. Na jego górnej części odnajdziemy logo producenta, zaś na jednym z boków symbol produktu i oznaczenia platform z którymi jest kompatybilny. Bardzo prosto i skromne, może się wydawać że to źle, że producent nie dba o klienta itd. Ale po chwili namysłu dojdziemy do wniosku, że płacimy za zawartość, a nie kolorowe opakowanie.
Otwieramy kartonik, i wewnątrz wszystko dobrze zabezpieczone, nic się nie przewraca. Nasz radiator jest stabilnie zablokowany we wnętrzu pudełka, dodatkowo chroniony przez pianki co zapobiega jego ewentualnym uszkodzeniom.
Wyciągamy wkładkę z opakowania i natrafiamy na kolejną porcję zabezpieczeń, dużo tektury folii i pianki. Plus za opakowanie. Gdy już uda nam się przebrnąć przez całą "ochronę" możemy sprawdzić co znajduje się w zestawie.
A w nim , oczywiście radiator, instrukcja w języku angielskim, oraz zestaw akcesoriów montażowych.
W skład elementów montażowych wchodzi koszyk dla platformy AMD K8 (s.939/754), w wypadku platform Intela korzystamy ze standardowego uchwytu dla radiatorów. Ponadto znajdziemy dwa rodzaje mocowań dla wentylatorów w rozmiarach 80 i 92 mm. Może kilka słów o nich, gdyż na pierwszy rzut oka wyglądają bardzo delikatnie, jednak po zamontowaniu bardzo pewnie trzymają wiatraczek na radiatorze.
W małej torebeczce znajdziemy dwie śruby do montażu koszyka dla K8, oraz dwa silikonowe, samoprzylepne paski, tłumiące drgania wentylatora. Nie mogło również zabraknąć pasty termoprzewodzącej.
I to tyle jeżeli chodzi o zestaw. Tylko to co niezbędne. I moim zdaniem słusznie, gdyż osobiście wole zapłacić za produkt wysokiej jakości niż za furę zbędnych dodatków.

XP-90 - Radiator
XP90 do małych nie należy , jego wymiary 116 x 96 x 75 mm, mówią same za siebie. Radiator składa się z 49 aluminiowych 1mm finów z czego 21 jest połączonych bezpośrednio z podstawą. Waga radiatora wynosi ok 360 gramów co jest wartością przyzwoitą. Cała bryła radiatora sprawia wrażenie solidności, będąc jednocześnie bardzo zwartą konstrukcją. Z racji faktu że radiator wystaje dość znacznie poza obrys podstawy, po instalacji możemy liczyć również na wentylacje mosfetów, lub pamięci zamontowanych nieopodal procesora.
Podstawę z finami łączą 4 rurki heatpipe. Wszystkie miejsca lutowania , zarówno przy wyjściu z podstawy, jak i wejściu w radiator zostały bardzo ładnie wykończone, nie odnajdziemy nieestetycznych łączeń. Końce rurek znajdujące się na szczycie radiatora zostały zakończone ładnymi nakładkami. Jedyne drobne niedopatrzenie to początki rurek w podstawie, moim zdaniem również powinny zostać zamaskowane.
Sama podstawa wykonana jest z miedzi pokrytej niklem. Jej wykończenie jest bardzo dobre, powierzchnia jest gładka, i wypolerowana na lustro.
Mocowanie radiatora stanowią 4 uchwyty. Mocowanie jest bardzo pewne i stabilne, jednak sprawia odrobinę problemów podczas montażu, wymagana jest duża siła w palcach. Mocowanie dość mocno "sprężynuje", dodatkowo dwa uchwyty znajdują się pod, wysuniętą częścią radiatora, przez co utrudnione jest ich zaczepienie o koszyk.
Radiator XP90 umożliwia nam instalacje dwóch rozmiarów wentylatora : 80 i 90 mm. Dodatkowo góra radiatora została specjalnie wyprofilowana, aby umożliwić stabilniejsze mocowanie jednostek chłodzących.

XP-90C - Opakowanie i zestaw
Opakowanie identyczne jak u poprzednika, proste, kartonowe. Różni je jedynie inny kolor loga i oznaczenia modelu.
Wewnątrz jednak już trochę inaczej, więcej pianki, i dwa pudełeczka. Również wszystko stabilnie umocowane i zabezpieczone, nic sie nie przemieszcza wewnątrz. W zestawie oprócz radiatora i instrukcji odnajdziemy kilka elementów montażowych.
W skład zestawu tym razem weszło nieco więcej elementów. Znajdziemy koszyk dla platformy K8 (plastikowy), Koszyk metalowy dla platformy P4 s.478 wraz z podkładką izolującą oraz wzmocnieniem na tył płyty głównej. W wypadku wersji miedzianej konieczna jest zmiana uchwytu ze względu na ciężar radiatora.
Reszta elementów jest identyczna. Uchwyty dla wentylatorów 80 i 92 MM , podkładki izolujące z silikonu , śrubki do koszyka dla platform K8 oraz firmowa pasta termoprzewodząca.

XP-90C- Radiator
Konstrukcja XP 90 C jest identyczna jak wersji aluminiowej, wymiary konstrukcji nie uległy zmianie i wynoszą 116 x 96 x 75 mm, Radiator również składa się z 49 tym razem miedzianych 1mm finów z czego 21 wychodzi z podstawy. Elementem który uległ znacznej zmianie jest waga, w wypadku wersji C wynosi ok 690 gramów, to już sporo. Również w tym modelu radiator będzie znajdował się nad mosfetami lub pamięciami, także zostanie im zapewniona dodatkowa wentylacja.
Rurki cieplne również zostały pokryte miedzią i sposób ich instalacji i wykończenia nie budzi zastrzeżeń. Niestety początki heatpipe`ów w podstawie dalej pozostały bez zakończeń.
Podstawa również w pełni z miedzi, już bez niklu. Jakość wykonania dalej dobra, chodź nieco słabsza niż w wypadku wersji aluminiowej, widać niewielkie rysy i nierówności.
Mocowanie, identyczne jak u poprzednika, mocne, ale mało wygodne w montażu zaczepy.
I tym razem mamy możliwość instalacji dwóch rodzajów wentylatora : 92 i 80 mm. Radiator również jest wyprofilowany.

XP-120 - Opakowanie i zestaw
Pora teraz zająć się największym z całej rodziny TR - XP 120. Jednak na początku identycznie jak u poprzedników, tekturowe pudełeczko, czarne logo , a na boku oznaczenia modelu i platform.
Wewnątrz od razu rzuca się w oczy radiator, zapakowany w piankę oraz folię. Zestaw XP 120 jest identyczny z poprzednikami, oprócz radiatora i instrukcji znajdziemy koszyczek dla platform K8, uchwyty - tym razem dla jednego wentylatora, podkładki, śrubki i pastę.

XP-120- Radiator
Już na pierwszy rzut oka widać że XP 120 jest bardzo duży. Wymiary 110 x 125 x 63 nie pozostawiają złudzeń. Radiator liczy sobie 370 gramów wagi oraz 5 rurek heatpipe.
Podobnie jak u młodszych braci łączenia i zakończenia Heatpipe zostały ładnie wykończone. W dalszym ciągu początki rurek w podstawie nie są jednak niczym zamaskowane.
Podstawa tak samo jak w modelu XP90, wykonana jest z miedzi pokrytej niklem, jakość wykonania dobra, chociaż powierzchnia nie jest lustrzana. Nie widać jednak żadnych rys ani nierówności.
Mocowanie również pozostało standardowe dla serii XP, czyli metalowe zaczepy. W wypadku XP-120, wymagana jest nieco większa "gimnastyka" z uchwytami znajdującymi się pod radiatorem.
XP120, jak nie trudno się domyśleć pozwala na montaż wentylatora 120 mm i tylko takiego. Górna powierzchnia radiatora została wyprofilowana, pod taki właśnie wiatraczek, jak również dla zwiększenia powierzchni , i ułatwienia przepływu odnajdziemy tam dwa, wcięcia "łuki".

Montaż
Ponieważ montaż dla wszystkich radiatorów jest identyczny, przedstawimy go na przykładzie XP90.
W pierwszej kolejności pozbywamy się naszego starego coolera . Odpinamy zaczepy i usuwany z CPU.
Czyścimy procesor ze starej pasty ( higiena pracy :)) i możemy przystąpić do zakładania nowego.

Etap tylko dla modelu XP-90C
Jeżeli montujemy radiator w wersji XP90-C, to kolejnym krokiem będzie usunięcie plastikowej ramki mocującej. W pierwszej kolejności podważamy cztery białe blokady w rogach koszyka.
Następnie odwracamy płytę na drugą stronę i delikatnie ściskamy łebki kołeczków mocujących, a następnie zdejmujemy koszyk.
Kolejnym krokiem jest założenie płytki wzmacniającej na spód płyty. Nie zapomnijmy o podkładce izolującej, gdyż płytka może wywołać zwarcie.
Trzymając dolną płytkę, nakładamy metalowy koszyk po przeciwnej stronie , i całość skręcamy dołączonymi śrubami. Dokręcamy mocno, aby całość była stabilna.

END
W dalszej kolejności nakładamy nową pastę na procesor , oraz delikatnie umieszczamy na nim nasz nowy radiator.
Przytrzymując całość by się nie przemieszczała, zapinamy uchwyty. Wymaga to nieco siły w palcach. Proponuje zapinać uchwyty na krzyż, gdyż są one bardo mocne i radiator może nam się zsunąć.
Po zapięciu wszystkich uchwytów możemy cieszyć się naszym nowym nabytkiem zamontowanym na płycie głównej. Jak widać na fotografii 3, w tym wypadku schłodzimy również mosfety.
Radiator zamontowany, pora na wentylator. Dobieramy odpowiednie uchwyty dla naszego wentylatora (80 lub 92 mm) i wsuwamy je w odpowiednie otworki po bokach konstrukcji.
Następnie przyklejamy podkładki silikonowe, które zapobiegną przenoszeniu się wibracji z wentylatora na radiator. Tym oto sposobem jesteśmy gotowi do montażu wiatraczka... który zajmie na parę sekund gdyż wystarczy położyć go na radiatorze i zablokować uchwytami. Mocowanie jest bardzo stabilne i pewne.
I można uruchamiać.

Platforma, Test, Wyniki

Test Radiatorów odbył się na następującej platformie
CPU : P4 Northwood 2.8 @ 3.10 GHz
M/B : MSI 845 PE Max
RAM : 1024 MB DDR
GFX : Winfast GF 6600 GT (4speed.pl)
PSU : Tagan 480 Watt (4speed.pl)
Wentylator 92 mm : Coolermaster 2500 RPM
Wentylator 120 mm : Thermaltake Thunderblade 2000 RPM (4speed.pl)

Procesor obciążono programem Prime95 w czasie 1 h.
Temperatura otoczenia / obudowy wynosiła 24 / 27 *C

Wyniki



Cóż wyniki są dość jednoznaczne,Na maksymalnych obrotach XP120 wygrywa o 2 stopnie z XP 90 C , najsłabiej z pośród testowej trójki wypadła wersja XP 90 , przewaga konkurentów odpowiednio 3 i 5 stopni. Wentylator box daleko w tyle za trio Thermalrighta . Temperatury oferowane przez te radiatory są wręcz doskonałe, niżej zejdziemy tylko instalując WC.
Korzystając z połowy mocy wentylatora różnice są nieco większe jednak temperatury wciąż zadowalające.

Przeprowadziliśmy też mały test pasywny. XP 90 niestety nie zapewnił odpowiednio niskej temperatury i komputer wyłączył się , natomiast XP 90C i XP 120 pomyślnie przeszły test i komputer pracował bez problemu, temperatury były wysokie 74 i 71 stopni.

Podsumowanie
Cóż pora na parę słów podsumowania. Radiatory Thermalrighta, to produkty z najwyższej półki, nie płacimy tutaj za ładne opakowanie, potężną ilość dodatków, ale za wysoką jakość. Inne elementy zostały zredukowane do minimum - Tylko to co potrzebne do instalacji.
Zaletą produktów jest prosty montaż , dla P4 wykorzystywany jest standardowy koszyk, jedynie wersja miedziana wymaga jego wymiany na metalowy, z troski o bezpieczeństwo.
Dla mnie zaletą był również wygląd, prosty, z klasą, bez jakichkolwiek dziwnych elementów, świecących diodek i innych gadżetów. Uznanie należy się za opakowanie i dobre zabezpieczenie produktu ( pamiętajmy że 1mm finy łatwo się wyginają).
Nie należy również zapominać że producent nie narzuca nam wentylatora , ten możemy dobrać sami według potrzeb wydajnościowych i stylistycznych.

- opakowanie - 3 / 3%
- wyposażenie - 7 / 7%
- wygląd i jakość wykonania -; 10 / 10%
- wydajność - 48 / 50%
- głośność - 30 / 30% ( nie odejmowano , ze względu na możliwość doboru wentylatora)
Łącznie : 98 %